10-01-2018 - Na jaren van stilstand, voorzichtig weer in de lift.

De resultaten van het eind 2017 uitgevoerde brancheonderzoek over het jaar 2016 bevestigen het gesignaleerde groeiende optimisme in de branche. Het economisch herstel dat in 2015 voor het eerst sinds jaren zichtbaar werd, zet nu duidelijk door. De BNO zelf zag, na jaren van daling, in 2016 voor het eerst weer een lichte stijging in het aantal van haar leden. De totale omzet van alle ontwerpers is met 30% significant gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Een stijging die mede is te verklaren uit de ten opzichte van het jaar ervoor wederom gestegen omzet per fte. Deze is zowel geboekt door de zelfstandig gevestigde ontwerpers als door de medewerkers van bureaus.

BNO Branchemonitor

In 2015 is de Branchemonitor inhoudelijk aangepast, onder meer door een kortere vragenlijst. Die wijziging leidde tot een hogere respons en die welkome reactie zet ook dit jaar weer door. Meer bureaus dan in voorgaande jaren namen de moeite aan het onderzoek mee te doen. Dit jaar werd in de vragenlijst voor het eerst een vierde activiteitencategorie opgenomen: Service- & Experience Design. Verschuivingen in vakdisciplines en overlap tussen de drie bestaande vakgebieden maakten het noodzakelijk deze categorie toe te voegen, waaronder vrijwel alle vormen van niet tastbaar design vallen. Deze vierde activiteitenpijler doorbreekt nu weliswaar gedeeltelijk de trend, maar zal op termijn een beter beeld van de branche opleveren. 

Flexwerkers

De Branchemonitor over 2016 vertoont nog steeds een lichte groei van het aantal zzp’ers in het vak. Die groei van zelfstandig werkende ontwerpers ging de afgelopen jaren tenminste voor een deel ten koste van het aantal vaste banen in de branche, want daar zagen we jarenlang een dalende trend. Dit jaar zit er voor het eerst weer een stijgende lijn in het aantal werkenden per bureau. De recent gestarte zelfstandige ontwerpers boekten in 2016 gemiddeld wel een wat lagere omzet dan in voorgaande jaren. Een mogelijke verklaring is, dat ervaren ontwerpers die hun baan verloren tijdens de crisis en daardoor instroomden in de categorie 'recente starters', geleidelijk aan weer werk vinden bij een bureau. 

De markt

Het grootste deel van de omzet, namelijk 92%, wordt onveranderd behaald in eigen land. Opdrachtgevers daarbuiten zijn voornamelijk afkomstig uit de rest van Europa. Slechts 2% procent van de totale omzet is buiten Europa gegenereerd. Het percentage opdrachtgevers uit de zakelijke en financiële dienstverlening daalde in 2016 licht ten opzichte van voorgaande jaren, maar blijft met 20% ook dit jaar de belangrijkste groep opdrachtgevers. De dit jaar nieuw toegevoegde categorie opdrachtgevers ‘Consumentenproduct en Fast moving Consumergoods (FMCG)’ blijkt met 12% van hun omzet vooral een belangrijke groep opdrachtgevers voor de bureaus. De omzet behaald met overheidsopdrachten en opdrachten afkomstig uit culturele en kunstzinnige hoek is in 2016 gemiddeld met drie procentpunten gestegen ten opzichte van 2015.  

Slotopmerking

Het blijft voor de spelers binnen de geflexibiliseerde ontwerpsector, bestaand uit bureaus en een groot aantal zelfstandig werkende ontwerpers, onverminderd belangrijk om zich te verenigen. Zodat relevante ontwikkelingen systematisch worden gevolgd en in kaart gebracht. Om zichtbaar te zijn als professioneel collectief. En om zo invloed uit te oefenen op belangrijke randvoorwaarden voor het vak. De BNO blijft zich inzetten om het netwerk van professionele ontwerpers en ontwerpbureaus te faciliteren en te laten groeien. 

Download

In het hieronder te downloaden rapport meer inzicht in de meest recente branchecijfers: de bedrijven en mensen, de omzetten en markten, de door de ontwerpsector gehanteerde tarieven, de gefactureerde uren zzp’ers en een samenvatting van de reacties op de Wet DBA.


Infographic: Frédérik Ruys, winnaar BNO Infographics Jaarprijs 2016

BNO Branchemonitor 2018